کد خبر: 5916

تاریخ انتشار: 1395-04-08 - 19:43

نسخه چاپی | دسته بندی: فرهنگی / علمی پژوهشی / مسائل نظری / اهل بیت علیهم السلام
+6
بازدیدها: 1 513

شب قدر ، تجلیِ کمالات انسانِ کامل

سید علی بطحایی؛ طلبه سطح خارج حوزه علمیه قم ، دکترای  مذاهب کلامی […]

 

یکی از مظلوم ترین و غریب ترین آموزه های قرآن و دین مبین اسلام «شب قدر» است.

حقیقت امر این است که قرآن پژوهان و محققین در مورد عظمت و هیبت و شکوه بی نظیر این شب نورانی اطلاعاتی بسیار اندک به توده جامعه منتقل کرده اند.

درک شبِ قدر آنچنان پیچیده و مشکل است که اگر این حدیث مشهور و متواتر نبوی که  "یا علی! خداوند را انسانی جز من وتو نشناخت و من را کسی  جز خدا و تو نشناخت و تو را جز من و خدا نشناختیم" (مناقب ابن شهرآشوب:3/268؛روضه المتقین:13/273) را با آیه شریفه "وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ" ( قدر2:97)(و ما ادریک ما لیله القدر):(و تو چه می دانی که شب قدر چیست ؟)مقایسه و مورد تطبیق قرار دهیم ، در نتیجه کاملاّ روشن می شود که پیامبراعظم(ص) -که در مرز میان عالم غیب و شهود است - در مورد درکِ عمق و باطن و لایه های پنهان شب قدر چه جایگاهی داشته و در چه مقامی ایستاده است.این عبارت کنایه از جلیل القدر بودن و عظمت منزلت شب قدر است و به همین دلیل هم به جای استفاده از ضمیر، اسم ظاهر را بکار برد و پیامبراعظم(ص)، در شناخت شب قدر و ویژگى هاى آن، نیازمند تعلیم الهى است و این بیان در جهت ترغیب و تشویق به شناخت آن شب پربرکت و عبادت و نیایش در آن است.ایـن تـعـبـیـر نشان مى دهد که عظمت این شب به قدرى است که حتى پیامبراکرم(صلی الله علیه وآله)باآن علم وسیع و گسترده اش قبل از نزول این آیات به حقیقت شب قدر واقف نبود.

بجاست در ابتدای این نوشتار اشاره شود که کیمیایِ انسانِ سازِ ماه مبارک رمضان در مدت سی روزه خود در تاریخ اسلام، یک صعود و یک نزول را خود تجربه کرد.

 

شب قدر ، تجلیِ کمالات انسانِ کامل

 

صعودی در هفدهمین شب از ماه مبارک رمضان ، که انسان ِکامل و نبی اعظم(ص) را به عرش و عالمِ غیب و رؤیت خداوند در «سدره المنتهی» رساند و نزولی در بیست و سومین شب از ماه مبارک رمضان که قرآن از عرش و هویت ِغیبیه الهی به قلب نبی اعظم و انسان کامل فرود آورد.

این نزولِ قرآن در عالم ماده چنان سنگین و غیر قابل تحمل است که خداوند تعبیر به شکافته و دریده شدن آسمانها ، در اثر نزول قرآن را  مورد تأکیدقرار داده است و صعوبت و سختی نزول قرآن را یادآور می شود.(شوری5:42)  

بدیهی است که نزول قرآن بر آسمان و زمین چنان سنگین و دشوار  است که خداوند متعال در تمثیلی لطیف دیگر در مورد عظمت و شکوه عظمت نزول قرآن مجید، فروپاشی و متلاشی شدن کوه ها ـ که مستحکم ترین بنای الهی هستند ـ را فرجام نزول قرآن به کوه ها می داند.(حشر21:59)

پیامبر اعظم محمد مصطفی(ص) در صعود خود آنچنان اعماق عالمِ غیب را درنوردید و به جوار قرب الهی دست یافت که تا انتهای عالم غیب و شهود ـ که در قرآن تعبیر به "سدره المنتهی" شده است- را مشاهده نمود و در جوار این مکان دوردست به لقای الهی رسید(نجم14:53) .در این ماه مبارک و در این صعود انسان کامل به آسمان غیب ،  مسافرغیب الهی نبی اکرم(ص) در انتهایی ترین مکان و مکانت نظام هستی رویت الهی را تجربه کرد و به آخرین ایستگاه و نهایی ترین مکان و منطقه عالم هستی رسید.(نجم 14:53).

نکته ظریف و مرتبط با این صعودِانسان کامل به معراج و سدره المنتهی ، نزول ملایکه و روح که ساکنان دایمی سدره المنتهی هستند به عالم ماده در «شب قدر» است. در حدیثی نبوی تصریح شده است که هنگامی که  شب قدر فرا می رسد ملائکه‏اى که ساکن در «سدره المنتهى‏» هستند و جبرئیل یکى از ایشان است به زمین نازل می‏ شوند در حالى که جبرئیل به اتفاق سایرین پرچم‏هایى را به همراه دارند.(مجمع البیان؛10/520)

براستی چرا در شب قدر ملایکه ساکن و مستقر در سدره المنتهی به عالم تاریک و ظلمتکده دنیا می آیند؟

 براستی ملایک مستقر در جوار رحمت الهی و آخرین  ایستگاه صعود پیامبرـ سدره المنتهی ـ در معراج به چه دلیلی موجه باید به دنیا سفر کنند؟

چرا ملایک و روح به زمین نازل می شوند و حامل چه پیامی برای انسانها و  انسان کامل هستند؟و...

در پاسخ به این سوال و صدها سوال دیگر در این زمینه باید اعتراف به ناتوانی عقل ناقص بشر در این موضوع را بپذیریم. تنها راه پاسخ به این سوالات را ارجاع این سوالاتِ کلیدی ـ در ارتباط و رابطه عمیق عالم ماده و غیب ـ به تنها مسافر و مشاهده کننده سدره المنتهی -یعنی پیامبر اعظم و جانشینان معصوم او ـ که مهبط وحی الهی هستند و گاهی در پاره ای از احادیث بدان اشاراتی داشته اند.

در حدیثی شریف از امام صادق(ع) به طور تلویحی قطره ای و جرقه ای از این معنا اشاره شده است و تجلی انسان کامل و بیعت با او یکی از مصادیق شب قدر معرفی می شود ،  آنجا که امام صادق(ع)تنزل ملایکه و روح ،  از سدره المنتهی به عالم دنیا و ماده را علت و غایت نزول همیشگی و دایمی آنها بر انسان کامل می داند و هدف نزول ملایکه و روح را دیدار و بیعت مجدد سالیانه ملایک و روح با انسان کامل در عالم دنیا می داند. در روایتی از امام باقر(ع) آمده است که « یا مَعْشَرَ الشیعة ! خَاصِمُوا بِسُورَةِ أَنَا أَنْزَلْنَاهُ تَفْلُجُوا . فَوَاللَّهِ أَنَّهَا لَحُجَّةُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى عَلَى الْخَلْقِ بَعْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ علیه وَ آلِهِ وَ أَنَّهَا لسیدة دینكم وَ أَنَّهَا لغایة علمنا
اى جَمَاعَةٍ شیعه (الکافی؛1/247) با سوره قدر با مخالفین ما بحث کنید و در این صورت پیروز خواهید شد. چون در سوره قدر تعبیر (تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ) با فعل مضارع به کار رفته است و فعل مضارع دلالت بر استمرار  و همیشگی بودن امری دارد و این نشان می دهد که ملایک و روح همه ساله از سدره المنتهی به زمین آمده و اگر حجت خدا نباشد دلیلی برای این نزول نمی باشد. اگر می آیند برای چه کاری می آیند و حتما بر کسی وارد می شوند که او امام معصوم(ع) و حجت خدا و انسان کامل است.

در پایان این نوشته بجاست اشاره شود که یکی از ظرایف و اسرارشب قدر، درک مقام «انسان کامل» از منظر حکما و فلاسفه  و به تعبیر احادیث امامان شیعه مقام رفیع و والای «ولایت معصومین» است؛ چنان که در حدیثی درک مقام شب قدر را در درک مقام ولایت فاطمه زهرا(س) و معصومین(ع) و امام عصر(عج) پیوند خورده شده است(فرات کوفی؛581) و این همتایی شب قدر و ولایت الهی و حقانیت مکتب اهل بیت(علیهم السلام) را بیش از پیش آشکار می کند.

انتشار هم زمان در وبلاگ نویسنده

بازتاب در دین آنلاین

 

تگ های مطلب:
دیدگاه کاربران

کل نظرات : 1

    1. pldn

      تاریخ : 9 تیر 1395 08:10

      با تشکر
      بسیار مطلب پر مغزوبا محتوایی بود


      نقل قول

      پاسخ

ارسال دیدگاه

  • bowtiesmilelaughingblushsmileyrelaxedsmirk
    heart_eyeskissing_heartkissing_closed_eyesflushedrelievedsatisfiedgrin
    winkstuck_out_tongue_winking_eyestuck_out_tongue_closed_eyesgrinningkissingstuck_out_tonguesleeping
    worriedfrowninganguishedopen_mouthgrimacingconfusedhushed
    expressionlessunamusedsweat_smilesweatdisappointed_relievedwearypensive
    disappointedconfoundedfearfulcold_sweatperseverecrysob
    joyastonishedscreamtired_faceangryragetriumph
    sleepyyummasksunglassesdizzy_faceimpsmiling_imp
    neutral_faceno_mouthinnocent

عکس خوانده نمی شود