معرفی کتاب:چرا فقه مشروطه در ایران با شکست مواجه شد؟؛نگاهی به کتاب فقه و سیاست در ایران معاصر

چکیده:

از چه زمانی فقهای ما به مسأله حقوق توجه کردند و چطور در دستگاه فقه مشروطه حقوق عمومی پیدا شد؟ و چگونه از درون این تحولات شاهد مجلس شدیم؟

پژوهشکده تاریخ اسلام در هوای برفی روز یکشنبه 26 آذرماه 1391 میزبان نقد و بررسی آخرین کتاب دکتر داود فیرحی بود. جلسه ای که در آن علاوه بر نویسنده کتاب «فقه و سیاست در ایران معاصر؛ فقه سیاسی و فقه مشروطه»، دکتر سید علی میرموسوی به عنوان ناقد و دکتر غلامرضا ظریفیان بهعنوان دبیر نشست حضور داشتند.

در ابتدای این نشست دکتر فیرحی ضمن بیان گزارشی از کتاب خود، گفت این کتاب در واقع جلد اول از یک پروژه تحقیقاتی تحت عنوان «فقه و سیاست در ایران معاصر» است، که با عنوان فرعی «فقه سیاسی و فقه مشروطه» به چاپ رسیده است. جلد دوم این مجموعه با عنوان «تغییر در حکومتداری و فقه حکومت اسلامی از 1320 به بعد» به زودی در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت.

نویسنده درباره دلایل نوشته شدن کتاب گفت: ما از مشروطه با دولت مدرن آشنا شدیم و من در این کتاب در پی پاسخ به این پرسش بودم که از چه زمانی فقهای ما به مسأله حقوق توجه کردند و چطور در دستگاه فقه مشروطه حقوق عمومی پیدا شد؟ و چگونه از درون این تحولات شاهد مجلس شدیم؟

فیرحی با طرح این سؤال که دستگاه فقه مشروطه چگونه دستگاهی است و چرا در ایران با بن بست مواجه شد و نتوانستیم شاهد فقه دموکراسی باشیم، به بیان مفهوم حق در فقه پرداخت و گفت: فقهای ما نمیتوانستند فقه را توضیح دهند، مگر اینکه مفهوم حق را توضیح دهند. این اندیشمند معاصر درباره نسبت فقه سیاسی و فقه مشروطه با اشاره به اینکه آنچه در حوزه فقه در مشروطه رخ داده، محصول کار کسانی چون میرزای نایینی و آخوند خراسانی بوده، ‌اظهار داشت: این دو بزرگوار حق را در این دوره به حوزه عمومی کشاندند.

در این جلسه دکتر سید علی میر موسوی عضو هیأت علمی دانشگاه مفید قم نیز در سخنانی ضمن تمجید از کتاب «فقه و سیاست در ایران معاصر» از این اثر به عنوان یکی از جدیترین آثار در ادبیات فقه سیاسی دوره معاصر یاد کرد و گفت: «این سوال مهم مطرح است که آیا صرف آزادی عمل یا نداشتن تکلیف به معنای داشتن حق است؟» دکتر میرموسوی در ادامه جلسه نیز مباحثی درباره کتاب داشت که بیش از هرچیز، حکایت از جدی و مهم بودن چنین اثری در ادبیات فقه سیاسی بود.

این نشست با پرسش و پاسخ حضار با اساتید حاضر به پایان رسید.

پژوهشکده تاریخ اسلام

منبع:کتابخانه مجلس