بوستان کتاب منتشر کرد: جلد ششم اندیشه سیاسی ـ تربیتی علوی در نامه‌های نهج‌البلاغه

چکیده:

ششمین جلد از کتاب اندیشه سیاسی ـ تربیتی علوی در نامه های نهج البلاغه به قلم آیت الله احمد بهشتی از سوی مؤسسه بوستان کتاب منتشر شد.

ششمین جلد از کتاب اندیشه سیاسی ـ تربیتی علوی در نامه های نهج البلاغه با نگاه تربیتی ـ سیاسی نگارش یافته و به شرح نامه 53 نهج البلاغه که به عهدنامه مالک اشتر مشهور است، اختصاص دارد.

نهج البلاغه، اقیانوس موج خیزی است که گوهرهای فراوان از علم و معرفت را در خود، نهفته دارد؛ از آن جمله، تربیت و سیاست است که در این کتاب، به وفور به چشم می خورد؛ همان چیزی که در همیشه روزگار، دو رکن مهم جامعه بشری بوده و هست.

در نامه 53 مباحث سیاسی برجستگی و برازندگی دارد و سیاست با اخلاق و تربیت، یک کاسه شده است، و این نشان می دهد که در اسلام، نه سیاست از اخلاق جداست، نه اخلاق و تربیت از سیاست فاصله دارد.

اسلام به همان اندازه که نسبت به اخلاق و تربیت عنایت دارد، به سیاست هم توجه دارد؛ چرا که نه سیاست منهای اخلاق و تربیت را پذیراست، و نه اخلاق و تربیت منهای سیاست را.


عهد نامه مالک اشتر، یکی از آثار بسیار ارزشمند علوی است. در این فرمان جاویدان مهم ترین قواعد کشور داری و برجسته ترین قوانین قضاوت و داوری بیان شده است.

طولانی ترین و زیباترین نامه، خلاصه و چکیده فرمان، خودسازی و تجلیه، خودسازی و تخلیه، درس عبرت، اخلاق ویژه حکومتی، فرمان روایی در پرتو عفو و گذشت، آثار شوم خود بزرگ بینی، انصاف و رستگاری، خواص بی خاصیت و توده پرجذابیت، پرهیز از مشاوران ناباب، حسن ظن متقابل، طبقات اجتماعی، رابطه زمامدار و نیروهای مسلح، کارگزاران، دهندگان مالیات، منشیان، بازگانان و صنعت گران، مستمندان، بار عام، وظایف شخصی زمامدار، کوتاه کردن دست اطرافیان، پیامدهای ریختن خون ناحق، پرهیز از منت و خلف وعده و پرهیز از اخلاق سود جویانه و زشت برخی از عناوین مطالب این کتاب است.

در بخشی از این کتاب با عنوان«خواص بی خاصیت و توده پر جذابیت» آمده است:

و لیس أحد من الرعیة أثقل علی الوالی مئونة فی الرخاء و أقل معونة له فی البلاء و أکره للإنصاف و أسأل بالإلحاف و أقل شکرا عند الإعطاء و أبطأ عذرا عند المنع و أضعف صبرا عند ملمات الدهر من أهل الخاصة، و إنما عمود الدین و جماع المسلمین و العدة للأعداء، العامة من الأمة فلیکن صفوک لهم و میلک معهم؛

و هیچ یک از افراد ملت، در هنگام رفاه، گران بارتر و در گرفتاری کم فایده تر و در عدل و انصاف، ناراضی تر و در خواهش پر اصرارتر و در موقع بخشش کم سپاس تر و هنگام منع، عذر ناپذیرتر و در سختی های روزگار، ناشکیبا تر از خواص نیست. همانا پایه دین و ستون جمعیت مسلمین و پشتوانه قلع و قمع دشمنان، توده مردم اند. باید صفای تو برای آن ها و میلت با ایشان باشد.

همه باید دوست و دشمن واقعی را از هم بازشناسند؛ ولی والیان و حاکمان، به دوست شناسی و دشمن شناسی سزاوارترند؛ زیرا ضرر و نفع شناخت و عدم شناخت دوستان و دشمنان واقعی، تنها به خودشان نمی رسد، بلکه ضرر و نفع آن، دامن گیر یک ملت و یک مملکت می شود. اینان باید بسی بیدار و هوشیار باشند تا مبادا چاپلوسان و دشمنان ملت و نامحرمان در حریم آن ها راه یابند و ناخود آگاه آن ها را در دام مهلکه گرفتار سازند.

امام علی علیه السلام که جامعه شناسی بی بدیل و انسان شناسی بی نظیر و دشمن شناسی بی مثیل و دوست شناسی بی عدیل است، در این فراز فرمان جاویدان خویش، هم اوصاف خواص بی خاصیت ـ به عنوان دشمنان واقعی ـ و هم اوصاف توده پر جذابیت را ـ به عنوان دوستان حقیقی برشمرده است.»

لازم به ذکر است مؤلف محترم امیدوار است به شرح بقیه نامه های نهج البلاغه که تعداد کل آن به 79 عدد می رسد، توفیق یابد. پیش بینی می شود که حداقل، دو جلد دیگر در شرح نامه ها تدوین شود.

جلد ششم کتاب اندیشه سیاسی ـ تربیتی علوی در نامه های نهج البلاغه به قلم آیت الله احمد بهشتی در سال1390 با شمارگان 1000 نسخه در 740 صفحه با قیمت 13000 تومان به همت مؤسسه بوستان کتاب منتشر شده است.

منبع: رسا