تنها راه حل مشکل کتاب ایران، ایجاد کتابفروشی های بزرگ و زنجیره ای

در مطلب چرا نمایشگاه بین المللی کتاب تهران شلوغ می شود، به این مطلب پرداخته شد که کتاب در ایران در طول سال، فقط 10 روز فرصت عرضه مطمئن برای مخاطب را دارد.

در نمایشگاه بین المللی کتاب تهران علاقه مندان به کتاب فرصت دارند تا کتاب مورد علاقه خود را به مدت 10 روز، ان هم با سختی های فراوان دسترسی به آن، پیداکنند.

فرصت ارتباط با مولف و ناشر و... در آن ازدحام تقریبا غیر عملی است. لذا به ناچار این نمایشگاه، در واقع تنها فروشگاه مطمئن عرضه کتاب در ایران آن هم در هر سال یک بار است. یعنی اهل کتاب باید تا نمایشگاه بعدی و 355 روز منتظر بمانند تا مخاطب وناشر ومولف فرصت دیداری تازه را داشته باشند.

بدیهی است منظور این نیست که در این 355 روز هیچ امکان دسترسی نیست، چون طبق امار حدود 3700 کتابفروشی - البته در برابر بیش از4200 ناشر - در کشور وجود دارد، یعنی با سختی فراوان ممکن است به برخی عناوین در این 355 روز دسترسی یافت.

این مسئله در سایر کشور ها این چنین نیست. آمار جالب توجهی امروز(89/11/9) در خبرگزاری خبرآنلاین آمده است با عنوان: چرا کتاب ها در ایران دیده نمی شود. نشانی و لینک گزارش را در پایان این مطلب می آورم.

طبق آمار در سال حدود 25000 عنوان کتاب چاپ اول و بیش از 60000 عنوان کل اثار منتشره کشور است یعنی در هر ماه 5000 عنوان که بیش از2000 عنوان ان کتاب جدید در کشور منتشر می شود. مگر مخاطب این کتاب ها در سراسر کشور پراکنده نیستند، ظرفیت کدام کتاب فروشی موجود کشور گنجایش این حجم کتاب را دارد.حتی در تهران چنین کتاب فروشی که گنجایش 15000 عنوان را داشته باشد نداریم. آیا اگر گفته شود که چاره ای جز انتظار تا نمایشگاه بعدی باید باشد مطلب گزافی است. البته برخی عناوین که به دلایل گوناگون فرصت بهتری می یابند در ویترین ها جای می گیرند، و اتفاقا اغلب همان عناوین در سایر کتاب فروشی ها نیز عرضه می شود. اما بقیه عناوین باید در انبار بماند تا در نمایشگاه سال بعد عرضه شود.

البته با حمایتی که ارشاد - با فراز و فرود - نسبت به خرید کتاب برای تجهیز کتابخانه ها انجام می دهد نیز از انبار ناشر به انبار ارشاد و بعد - در صورت دقت در توزیع در میان کتاب خانه ها،که براساس مخاطب ان اقدام شود - وارد قفسه کتاب خانه ها می شود که همچنان امکان شناسایی کتاب برای مخاطبان آن، خصوصا با سامانه نه چندان مطلوب کتاب خانه ها، فراهم نیست.

کدام کالای مورد نیاز کشور را همانند رفتاری که با توزیع کتاب صورت می گیرد، می شود تشبیه کرد. نمایشگاه های استانی و... همه این اقدامات ارزنده و مناسب است ولی مگر می توان مثلا برای نان یا داروی مورد نیاز  مردم، این شیوه را به کار گرفت که در سال یک نوبت در هر شهر یا مرکز استان، نان یا دارو را را  توزیع کرد؟

هرچه مرکز توزیع یا کتاب فروشی کوچک ایجاد شود، این مشکل حل نمی شود. کتاب فروشی های فعلی با این فضا وگنجایش مربوط به دوره ای در کشور است که عناوین کتاب در کشور 2000 عنوان بوده. مگر خیابان های 30 سال قبل برای حجم ترافیک امروز پاسخگوست.

این مسئله فقط یک راه حل دارد و آن هم ایجاد کتاب فروشی - در فاز اول - در کلان شهر ها با گنجایش حداقل 50000 عنوان کتاب است، تا امکان عرضه کتاب های تازه فراهم باشد.

این کار کمک به رونق کتب در کشور می کند، و نه تعطیلی کتاب فروشی های کوچک. مسئله ای که گاهی ایجاد تردید می شود. زیرا:

با وجود حداقل 10 فروشگاه بزرگ کتاب با ظرفیت 50000 عنوان کتاب- در فاز اول- باعث می شود تا اهل کتاب، از وجود کتاب اطلاع پیدا کنند، ان را تهیه کنند، در مورد آن بحث کنند، آن را معرفی کنند، و تازه ابتدای ایجاد نیاز برای کتاب است. دراین صورت کتاب شناخته شده، مشتری پیدا می کند، کتاب فروشی های در نقاط مختلف هر شهر با کمک مراکز پخش، کمک به پخش بهتر این نوع کتاب هایی که مشتری بیشتری یافته اند، می نمایند.

کتاب که اکنون گفته می شود مشتری ندارد، چون کسی اطلاع از نشر آن ندارد، کتاب در درون انبار را، کسی از ان اطلاع ندارد تا سراغ آن بیاید.

حتی اگر کتاب فروشی را با کمک وام اضافه کنید، شرکت پخش را چند برابر کنید،بازهم چون فضای کافی برای عرضه این تعداد عنوان کتاب را نداریم، مشکلی حل نخواهد شد. شرکت توزیع به کجا باید کتاب را عرضه کند.

این مسئله شبیه این است که بزرگراه های  چند بانده ایجادکنیم ولی وقتی به نزدیک شهر و درون شهر رسیدیم، منتهی به خیابان های باریکی شود که گنجایش این ترافیک سنگین را ندارد.

به مناسبت دیداری که از باغ کتاب تهران در هفته قبل داشتم، بازهم در این مورد می نویسم.

اما لینک گزارش خبرآنلاین باعنوان زیر وبا کلیک روی آن قابل دسترسی است.

چرا کتابها در ایران دیده نمیشوند؟ + جدول کتابفروشیها و ناشران در ایران