خلق ترجمه اختصاصی اولين گام در ساده‌سازی مفاهيم قرآن برای نوجوانان است

حجت‌الاسلام والمسلمين «محمدكاظم شمس» مدير مؤسسه بوستان كتاب قم، در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا)، با اشاره به اينكه در بسياری از بيانات بزرگان دينی لزوم تسلط به فهم قرآن پيش از تسلط به قرائت قرآن در سنين نوجوانی تأكيد شده است، اظهار كرد: اولين قدم برای درك مفاهيم قرآن از سوی نوجوانان اين است كه بتوانيم آن‌ مفاهيم را گويا كنيم و از همين جا لزوم ايجاد ترجمه‌ای از قرآن برای مخاطبان كودك و نوجوان را می‌توان درك كرد. وی افزود: اين نوع ترجمه بی‌شك الزامات خاص خودش را دارد. از اين مخاطب نمی‌توان انتظار داشت كه در مواجهه با برخی از آيات به طور قطع و كامل به درك مفهوم آن نائل شود و درست در اينجا است كه مترجم با هنر خود می‌تواند به ترجمه موضوعی از قرآن برای كودكان و نوجوانان اقدام كند. البته به اعتقاد من حتی با وجود اين كار، ترجمه تمام قرآن برای مخاطبان كودك و نوجوان امری قابل تحقق است، كه در كشور ما هم مسبوق به سابقه بوده است. مدير مؤسسه بوستان كتاب قم در ادامه با تأكيد بر ضرورت توجه به بحث انتقال مفهوم به عنوان اصل اساسی در ترجمه قرآن برای مخاطبان كودك ونوجوان، گفت: در كار انتقال مفاهيم قرآن به ويژه برای مخاطبان با سنين پايين، هدف ما آموزش ادبيات و لغت عربی نيست، بلكه می‌‌خواهيم برخی از معانی موجود در لفظ قرآن را به زبانی ساده منتقل كنيم پس بايد توجه كرد كه صرف معنی يك عبارت و لغت مد نظر نيست لذا كسانی كه معتقدند تحت اللفظ بودن ترجمه مهمترين نكته در خلق آن است، بايد مجاری ديگری را به غير از اين نوع ترجمه برای مطالعه قرآن برگزينند. شمس در ارتباط با شيوه‌ای كه در عمل می‌توان به واسطه آن به چنين ترجمه‌ای نيز دست يافت، گفت: ما برای نوشتن اين نوع ترجمه بايد مرز خود را با تفسير روشن كنيم و از سوی ديگر بايد بدانيم كه نمی‌توانيم تمام آنچه را كه به عنوان ترجمه تحت‌اللفظی مد نظر داريم را نيز مخدوش كنيم. ذكر معانی و مفاهيم هم در اين ترجمه بايد به گونه‌ای باشد كه نوعی قلم‌فرسايی به شمار نيايد. علاوه بر اين در نوشتن ترجمه اختصاصی از قرآن برای كودك و نوجوان گاهی به مفاهيم و موضوعاتی بر‌می‌خوريم كه نمی‌توان به طور مستقيم آن‌ها را بيان كرد لذا می‌توان با گذاشتن اين موارد در درون قلاب و يا ايجاد نوعی پی‌نوشت و يا زيرنويس در متن ترجمه به درك مفاهيم از سوی مخاطب كمك كرد. نكته‌ای كه در اين ميان نبايد فراموش كرد اين است كه ترجمه نبايد چيزی را به مفهوم عبارات قرآن اضافه كند بلكه بايد در عين وفاداری به متن آن مفهوم را به ساده ترين مخاطب به ذهن و گوش مخاطبانمان رساند. مدير موسسه بوستان كتاب قم افزود: ترجمه قرآن برای مخاطبان كودك ونوجوان هرگز بر قداست قرآن صدمه نخواهد زد زيرا در ترجمه ما به ذكر يك مطلب به زبان فارسی بسنده می‌كنيم و هيچ ادعايی مبنی بر اينكه اين عبارت فارسی معادل هم‌تراز عبارت عربی قرآن است وجود ندارد و ممكن است در آينده نيز همزمان با گسترش معانی و مفاهيم در زبان فارسی بتوانيم معادل‌های نزديك‌تری را در زبان فارسی برای ارائه مفاهيم لغات و اصطلاحات قرآن بيابيم. وی در ادامه و در پاسخ به اين سوال كه توانايی زبان فارسی امروز برای انتقال مفاهيم قرآن تا چه اندازه توانايی دارد، اظهار كرد: زبان عربی به طور قطع زبان كاملتری نسبت به زبان فارسی است و واژگان بيشتری را در درون خود نسبت به زبان فارسی داراست، اما در مجموع برای انتقال مفهوم متن در زبان فارسی می ‌توان با درج پيوست‌هايی در متن ترجمه و به دور از هرگونه توضيح اضافی مخاطب را با نوع مفاهيمی كه با آن روبرو است آشنا كنيم. شايد زبان فارسی بخواهد برخی مفاهيم و مسائل سنگين فكری مطرح شده در قرآن كريم را به صورت طبقه‌بندی شده ارائه كند، اما نمی‌توان كل اين موضوع را زير سوال برد. رعايت اقتضای سن مخاطب و نيز نازل كردن سطح مخاطب دو موضوعی است كه نمی‌توان آنها را با هم آميخت و يا با تمسك به يكی از آن‌ها از اين نوع كار صرف نظر كرد.

نشانی در:

http://www.iqna.ir/fa/news_detail.php?ProdID=501863